“‘Resistencia Celendina: een papieren spaak in de wielen van Yanacocha en Odebrecht.’
“La lucha continúa,” de strijd gaat door. Met die slogan opent het verzetsplatform PIC (Inter-institutioneel Platform van Celendín) het allereerste nummer van haar tijdschrift Resistencia Celendina (Het Verzet van Celendín). Het maandelijkse krantje geeft de inwoners van Celendín een belangrijk instrument in handen tegen de informatieblokkade die hen de toegang verhindert tot kritische informatie over de megaprojecten die hen worden opgedrongen.
Celendín is één van de provincies in Noord-Peru waar grote investeringsprojecten in mijnbouw en energie de bevolking een “gouden” toekomst beloven, in ruil voor het goud en andere grondstoffen die hun territorium rijk is. Dankzij de aanhoudende neoliberale koers van de nationale regering krijgen transnationale belangen een steeds grotere speelruimte in het Andesland. In Celendín betekent dit de transformatie van hooglandmeren in goudwinningsgebied en het inplanten van reuze-dammen op één van de voornaamste zijrivieren van de Amazone, de Marañon rivier. De meren vormen de kern van “Conga”, het uitbreidingsplan van Yanacocha, dat in dezelfde regio de grootste goudmijn van het continent uitbaat. De Marañon is de spil in “Chadin II”, het hydro-elektrisch project van het Braziliaanse Odebrecht dat één van de twintig geplande dammen op de rivier vormt.
Conga vormt de start van de uitbouw van een immens mijnbouwdistrict dat enkel levensvatbaar kan zijn door de aanvoer van gigantisch veel energie; de Chadin II dam kan met andere woorden onmogelijk los van Conga gezien worden. De families die nabij de meren en in de subtropische Marañon vallei wonen, worden gedwongen hun gronden op te geven. De meren, gelegen in het brongebied van een stroombekken dat de hele regio van water voorziet, worden vervangen door artificiële reservoirs die vooral de mijnen zullen bevoorraden. Het drink- en irrigatiewater dat overblijft voor de lokale bevolking dreigt ernstig vervuild te worden.
De angst en verontwaardiging tegenover de reële risico’s verbonden aan deze megaprojecten maken van Celendín één van de provincies die zich het felst verzet tegen de transnationale invasie en de concessiepolitiek in Peru. Een essentieel ‘wapen’ in dit verzet is onafhankelijke berichtgeving. Dat is precies de opzet van Resistencia Celendina: een spaak in de wielen steken van de plannen van Yanacocha en Odebrecht.
Resistencia Celendina is reeds gekend als radioprogramma dat via een piratenzender één maal per week een kritische stem laat horen. Maar die stem reikt niet ver. De radioprogramma’s die het PIC vroeger uitzond naar de hele provincie werden stopgezet nadat de één na de andere radiodirecteur afhaakte voor open kritiek op hun zender. Een eigen informatiezender is het plan, maar dat kost geld, behoorlijk veel geld. Terwijl gewerkt wordt aan de radioplannen, vult dit maandelijks krantje alvast het communicatievacuüm gedeeltelijk op.
Wegens de verkiezingskoorts1 en de provinciefeesten was slechts een exclusief publiek getuige van de lancering van het krantje. Maar dat onderdrukte de triomfstemming niet. Opgeluisterd door verzetsliederen van bevriende artiesten werd het eerste nummer –bij nadere inspectie uitgebracht in het revolutiejaar 1014- voorgesteld in de hoofdstad Celendín. Verschillende artikels behandelen de ontwikkelingen in het doorvoeren van Conga en Chadin II en geven een kritische analyse over de impact van deze megaprojecten. Een ludieke verkiezingsgids helpt de lezers het bos door de bomen te zien nu alle verkiezingskandidaten om ter luidst “laat ons voor het water strijden” roepen in de hoop hun afwezigheid in die strijd te verdoezelen. In rubrieken die zowel gelijkaardig verzet elders ter wereld als de internationale steun voor de strijd in Cajamarca bespreken, proberen buitenlandse compañeros (waaronder mezelf) het verzet over geografische en culturele grenzen heen te “weven”. In kortverhalen, artistieke reflecties en poëzie wordt plaats gemaakt voor cultuur, een kostbaar maar eveneens bedreigd goed dat een cruciale rol speelt in de verspreiding van het sociale protest.
Lezers krijgen de krant aan 1 sol (0,27 euro) aangeboden en worden aangemoedigd om het na lezing door te geven aan mensen met minder middelen en uit afgelegen dorpen. Want dat is belangrijkste doelstelling: het recht op informatie garanderen voor de plattelandsbevolking. Terwijl elke lezer van deze blog vlotjes het wereldwijde web bevaart vanuit de luie zetel en zo op de hoogte kan blijven van het kleinste en meest verse detail over Conga en Chadin II, blijven vele inwoners in de directe invloedzone van die projecten in het ongewisse. In de meest geaffecteerde dorpen circuleren geen kranten, staat het internet buitenspel en ontvangt men enkel radiozenders die opgekocht werden door de mijnbouwbedrijven.
Alternatieve mediumkanalen die de meest kwetsbare, maar ook meest strijdvaardige celendinos bereiken, zijn noodzakelijk. Omdat ze een basisrecht verzekeren dat het huidige politiek economische klimaat in Peru de bevolking ontneemt. Omdat de echte kracht van deze verzetsbeweging in de gemeenschappen zit. Omdat een groot deel van de stadsbevolking onverschillig is geworden of gebleven. Terwijl het protest tegen Conga een emblematische strijd is geworden die internationale navolging kent, blijft het Chadin II project weinig gemediatiseerd. Door het gebrek aan kritische informatie blijft het idee dat dit project iedereen tegoed zal komen de bevolking koest houden. Maar ook rond Conga is er een verzwakking in de strijdvaardigheid van de stedelijke bevolking te merken. Gezinnen uit afgelegen plattelandsdistricten die de effecten van Conga en Chadin dagelijks ondervinden, dreigen alleen komen te staan in de strijd voor het water; een beslissende strijd voor de toekomst van Celendín, Cajamarca en Peru.
1 Op zondag 5 oktober worden er lokale en regionale verkiezingen gehouden in Peru.